11 ago. 2017

Historias de soberanía alimentaria y vida

Aquí dejamos 3 interesantes vídeos con la sistematización realizada por Jorge Urdapilleta Carrasco, de algunos procesos del proyecto que nuestro socio hondureño CODDEFFAGOLF lideró, subvencionado por la UE, y en el que participamos. Historias de vida de personas que vieron como mejoró su acceso a alimentación:

9 ago. 2017

Capítulo 4. Que facedes en Honduras?

A crónica galecatracha de hoxe intentará responder á pregunta das nosas seareiras que se preguntan entolecidas que é o tal PCR e que se nos perdeu en Honduras.

PCR significa Programa de Coñecemento da Realidade. Cando nos apuntamos á convocatoria de ESF, isto se nos dicía: "ESF GALICIA organiza o Programa de Coñecemento de Realidade co obxectivo final de promover unha cidadanía global crítica e solidaria, potenciando o proceso de aprendizaxe das persoas da nosa sociedade a través do coñecemento de primeira man das desigualdades entre países". Pero que significa todo iso na práctica?

Pois coñecer os problemas do sur de Honduras, a idiosincrasia do pobo catracho, a súa forma de vida, as súas loitas sociais, formas de organización, os proxectos de ESF, as nosas copartes, a xente, a cooperación, os resultados... Viñemos a coñecer todo e non ha quedar segredo en Honduras sen descubrir. Ou alomenos, iso intentaremos no sur.

Aquí é onde estamos, na rexión do Golfo de Fonseca. Adri e Vero viven en el Triunfo, departamento de Choluteca. Eu vivo en San Lorenzo, departamento de Valle. San Lorenzo dá ao mar, concretamente aos manglares da Bahía de San Lorenzo. El Triunfo é zona de interior, preto da fronteira con Nicaragua.

O certo é que levamos dúas semanas dende a nosa chegada a Honduras e semella que foi hai un mes, porque parece imposible pensar que todas as cousas que fixemos e todo o que aprendemos ocorreu en tan poucos días. Por iso, resumir todo iso vai ser unha tarefa difícil, por non dicir pouco factible, pero velaquí as actividades que fomos desenvolvendo ao abeiro do PCR:

PCR AGRO


1. Reunións do Convenio AECID

ESF, xunto con Veterinarios Sen Fronteiras e Amigos da Terra, forma parte dun Consorcio de ONGs  que está executando un proxecto de cooperación a catro anos, financiado pola AECID, no que participan copartes da zona sur e occidental de Honduras (CODDEFFAGOLF, ANAFAE, ADEPES, CODIMCA, La Vía Campesina). Este proxecto, denominado “Fortalecimiento de las capacidades de los y las campesinas organizadas, para establecer un sistema de desarrollo real, justo, equitativo y sostenible, que garantice el derecho a la alimentación, en Honduras. Convenio 14-CO1-293” ten como obxectivos fortalecer as organizacións copartes e as súas bases, aplicando un enfoque de xénero e políticas de xuventude, promover a incidencia política e mellorar a produción do campesiñado local. 
Este convenio atópase na fase intermedia de execución –vai polo terceiro ano–, polo que se realizou unha avaliación externa, que ocupou boa parte do tempo das reunións nas que tiven a oportunidade de participar: reunión do Consorcio co avaliador para transmitir os comentarios; reunión do Consorcio para aceptar ou rexeitar as recomendacións; reunión entre ESF e CDFG sobre o informe técnico do PAC 3 e finalmente a reunión de copartes celebrada na localidade de San Marcos de Colón durante os días 1,2 e 3 de agosto.

Encontro Nacional de Copartes do Convenio en San Marcos de Colón.

No Potrillo tivo lugar o encontro entre todas as organizacións do convenio, que seguiron unha axenda moi intensa e completa, coa que se puido cumprir case na súa totalidade. Desta maneira, falamos do contexto político de Honduras de cara a programar as seguintes accións, realizamos unha análise DAFO para obter as conclusións do que se debería mellorar e do que se debería continuar no Convenio, levamos a cabo interesantes reflexións sobre como conseguir os obxectivos, reestruturamos os indicadores e, o máis interesante, escoitamos as experiencias das persoas beneficiarias do convenio. Mulleres e xoves nos contaron como grazas á Escola de Formación Política e á Escola de Campo se empoderaron, aumentando a súa autoestima, capacitándose, e reorientando as súas vidas a actitudes máis saudables e sustentables.

Caixa Rural liderado por mulleres.

O encontro nacional de copartes rematou cunha xira de campo na comunidade La Albarrada, nunha contorna montañosa. Alí as mulleres lideran as organizacións comunitarias, como a Caixa Rural, unha iniciativa creada en 2011 que pasou de 2.000 lempiras a máis de 300.000, podendo así financiar proxectos locais. Ao mesmo tempo, amosáronnos o aprendido na Escola de Campo, a través das súas hortas biointensivas nas que conseguían producir alimentos variados de forma sustentable, logrando así a soberanía alimentaria. Cabe dicir que as mulleres e as persoas mozas da comunidade tamén estaban integradas nestas dinámicas: verdadeiras referentes!

La Albarrada.

La Albarrada significa "Rocha firme" e toma o nome das rochas que se ollan ao alto.
Campesiñas (mozas novas incluídas) e campesiños da comunidade de La Albarrada amosan orgullosas as súas hortas. Tamén aparece Juan Carlos, de ADEPES, o seu instrutor da Escola de Campo, unha das actvidades do Convenio.
As ONGs do Consorcio e cadansúas copartes visitamos unha das Comunidades para observar en terreo os resultados.

2. Reunións de gobernanza

A coparte local de ESF é CODDEFFAGOLF (Comité para a Defensa e o Desenvolvemento da Fauna e Flora do Golfo de Fonseca), CDFG de aquí en diante. É con esta ONG coa que desempeño a maior parte das miñas actividades, integrándome como un compañeiro máis da súa oficina, e habitando nas súas instalacións (un auténtico privilexio). CDFG é unha organización moi potente, con tres décadas de andaina, varios proxectos executados con diferentes ONGs internacionais e cunha personalidade moi activa nos foros de incidencia e espazos de gobernanza, tanto locais como a nivel rexional. Neste senso, CDFG asiste ás mesas de gobernanza local e municipal e tamén forma parte do movemento MASS-VIDA (Movemento Ambientalista Social del Sur por la Vida).
As mesas son espazos de gobernanza que integran tanto a organizacións da sociedade civil, empresas e institucións gobernamentais. Até o de agora participei nunha reunión conxunta das Mesas SAN (Seguridade Alimentaria e Nutricional) e AGRACC (Ambiente, Xestión de Riscos e Adaptación ao Cambio Climático) da rexión 13 Golfo de Fonseca. En dito encontro compartiuse tempo para a presentación de proxectos na zona, coma o Proxecto de Gobernanza Hídrica ou da constitución da Mesa SAN no municipio de El Triunfo. Tamén se debateu sobre as responsabilidades de ambas mesas na preparación do Foron Trinacional (Honduras, Guatemala e El Salvador) sobre as temáticas SAN e Cambio Climático.
Reunión conxunta das Mesas SAN e AGRACC.

3. Taller de comunicación

Unha das debilidades de CDFG é a falta de implicación das bases e das persoas líderes de cadansúas comunidades na organización, o que xera ausencia de debate interno e falta de cohesión na transmisión da mensaxe da organización ao resto da sociedade. Por este motivo, en reunións co Comité Directivo e a Dirección do Equipo Técnico de CDFG propúxoseme a posibilidade de impartir un taller de comunicación que xerase debate nas reunións da Xunta Directiva e que brindase ferramentas para a construción de argumentarios e discursos para todo o persoal de CDFG. 
Aceptando a proposta, na reunión bimensual da Xunta Directiva organicei un taller de comunicación que intentase satisfacer as necesidades da organización. Ao observar que nun dos temas incluídos na axenda do encontro non se atopou un debate de ideas que definise a postura da organización respecto á súa participación nos movementos sociais, aproveitei o tema para xerar o debate con técnicas de debate competitivo. Así pois, logo de compartir diferentes técnicas de comunicación non verbal, construción do discurso, pautas sobre a forma e contido da mensaxe, propuxen dividir aos asistentes en dous grupos: un a favor e outro en contra da participación de CDFG no Movemento MASS-VIDA. Os propósitos eran: o traballo en equipo para lograr a coherencia interna; a construción de argumentos, profundar neles e buscar evidencias que apoien os seus razoamentos; e mellorar a súa capacidade de refutación e contrargumentación. De momento é cedo para ver os resultados, pero o momento do debate foi divertido, didáctico e súper interesante.

Explicando a importancia da comunicación e ensinando algunhas ferramentas útliles para elaborar discursos, argumentarios e transmitir a mensaxe.

Dinámica de debate sobre a participación de CDFG no movemento MASS VIDA.


PCR AUGA

Os PCRs de auga, que imos estar durante tres meses aprendendo e axudando no que poidamos no proxecto que leva en marcha desde o 2013, sobre o dereito humano á auga no sur de Honduras, tamén vos iremos contando todas as cousas que viñemos facer, pois ainda que o pareza... non só viñemos a pasear!! ;)
Unha soa noite no Triunfo e de volta a San Lorenzo. Alí asistimos como parte de ESF á reunión de coordinación da Fase 3 do proxecto, onde puidemos coñecer ás contrapartes de Honduras: NASMAR (Mancomunidade de 7 municipios do sur de Honduras) e AHJASA (Asociación Hondureña de juntas administradoras de sistemas de aguas).
Os seguintes 3 días asistimos ao curso de formación en GvSIG-Fonsagua, que nos deu Mireia de ICARTO.  Alí estivemos cos técnicos municipais aprendendo a traballar co programa, que é un sistema de información xeográfica que está deseñado especialmente para Honduras e serve para o manexo da información do plan de xestión integrada do recurso hídrico (PXIRH).

Capacitación en GvSIG-Fonsagua dos técnicos municipais e os PCRs no local de NASMAR.
Con este programa estamos a traballar no día a día, introducindo os datos de campo que os técnicos foron recollendo ao longo deste ano. Axúdanos a familiarizarnos coas Comunidades, os seus nomes e localización, as costumes da sociedade e as características do terreo e a flora do lugar, entre outras cousas. 
Xa formadas e con ganas de ir a terreo, comezamos nunha comunidade chamada Tres Piedras, onde se elaborou unha ficha social con datos da comunidade  recollidos en Asemblea, e unha ficha técnica localizando cada casa, fontes, pozos, e analizando os seus caudais e parámetros físicoquímicos de calidade da auga. Tamén se fixo un pozo perforado e foi un éxito!! Saíu auga en abundancia suficiente para abastecer a toda a comunidade, unha alegría! A partir de agora haberá que ir detallando o trazado do abastecemento de auga para cada casa.

.Elaboración da ficha social en Tres Piedras. Abaixo, facendo croquis da comunidade. Arriba, respondendo ás preguntas da ficha en asemblea con representantes de cada vivenda























Elaboración da ficha técnica de Tres Piedras. Localización das coordenadas dos pozos, toma de mostras de auga e analíticas. 
Tamén estivemos a visitar outra comunidade chamada 12 de Febrero, na fronteira con Nicaragua, preto do volcán San Cristobal. Alí hai augas termais que empregan tradicionalmente para curar moitas enfermidades, especialmente as relacionadas coa pel. En 12 de Febrero xa dispoñen de un pozo, e as actividades que estivemos a facer foron de localizar en detalle os lugares por onde se van dirixir as tuberías de abastecemento, con axuda dunha estación total. A xente é encantadora e as súas comidas riquísimas! Que ben o pasamos.


Arriba, traballo de campo coa estación total para o levantamento dos puntos topográficos. Abaixo, foto de grupo coa comunidade de 12 de Febrero ao remate da xornada.

Outras comunidades que visitamos foron Alto de doña Julia e Las Arenas, onde asistimos á perforación de un pozo e ás reunións de coordinación entre as dúas comunidades, pois despois da alegría de ter unha nova fonte de auga, toca coordinarse e traballar para darlle avance ao proxecto de abastecemento.


Arriba, momentos previos ao traballo da máquina de perforación do pozo en Las Arenas. Abaixo, reunión de coordinación entre as comunidades de Alto de doña Julia e Las Arenas.
Nestas reunións acompañamos aos técnicos de NASMAR e AHJASA, Héctor e Manuel, que, ademais do traballo técnico, fan un traballo ben importante de concienciación e empoderamento sobre o recurso hídrico. É importante que a poboación sexa consciente das súas necesidades e que loite por conseguir un acceso digno á auga, coa mínima dependencia de institucións.
O obxectivo último de proxectos coma este, no que temos a sorte de estar formando parte con ESF, é que a sociedade se organice por si mesma e defenda o seu: solo, auga, ríos, mares, bosques... como parte integral da vida e fonte de saúde.

. E á saída dos traballos en oficina, a disfrutar dun chocobanano

25 jul. 2017

Crónicas galecatrachas

Capítulo 1. Comeza PCR 2017 (por Adrián López)


Ey! Que pasa chavales, todo bien? Todo correcto? Y yo que me alegro!!... ejem ejem, perdoade rapaces, que isto de publicar na internet subese rapido a cabeza... Bueno, como anuncia este titulo, chegou pa ben ou pa mellor o PCR 2017!! Todos estabades agardando mais esta temporada ca de Game of thrones, pero estamos de volta!! Esta tempada, cambian os actores, o mais puro estilo True Detective, e despois de recibir as mellores leccións dos nosos veteráns, Irene, Marcos e Miguel, collemos o seu legado tres intrepidos padawan: polo lado de auga,Vero e Adrian encargaremonos de que os mosquitos de El Triunfo non pasen fame, dandolles asistencia humanitaria todalas noites, e polo lado de agro, Dani será o gardián do manglar, o vixiante da ria de Fonseca, e militará nas filas de San Lorenzo. De esta maneira, poñemonos de camiño como bós galegos que somos alá para as americas, buscando o progreso tamén como antano, pero dunha maneira un pouco diferente a como a facian os nosos devanceiros. Nós mais que mais que tratar de chegar con un Mercedes novo do trinque e cun traxe branco fardando a romería de Santo Eulalio de Frades o noso progreso vai ir mais dedicado a alma. O obxectivo principal será introducirnos nunha sociedade e cultura moi diferente a nosa, tanto que creo que non teñen nin pimentos de Padrón... e ver como nos amañamos para adaptarnos tanto ó clima como as costumes, para que podamos aprender o máximo, e aportar anque sexa un pequeno grán de area difundindo cono vive aqui a xente e a que problemas se teñen que atañer. Para facervolo chegar a vos, queridos pecerrebeliebers, invocamos e creamos esta nova sección, as Crónicas Galecatrachas, donde vos iremos poñendo ao loro de como vai a nosa vida por alá, e das aventuras e adveridades que pasaremos esta nova remesa de gringos in Honduras!! Permanecede atentos!!

Capítulo 2. Viaxe a Honduras (por Daniel Regueiro)


Partimos de Galicia un xoves e chegamos a Honduras un sábado, pasando por Madrid, Toronto e Houston. Este itinerario foi a primeira proba dura que os PCR tivemos que pasar, preparando así os nosos sentidos para estar en alerta todo momento. Logo de ir superando os obstáculos, fomos extraendo as seguintes conclusións, que serven de consellos para futuros PCR e viaxantes en xeral:

1. Dereito a unha indemnización se Renfe se retrasa

O Alvia que nos levou a Vero e a min dende Compostela chegou cunha hora e media de retraso a Madrid. Ao ser un retraso superior a unha hora, Renfe concédenos o dereito de solicitar a devolución do prezo do billete a partir do día seguinte dentro dun período de catro meses. En realidade isto máis que un consello é un recordatorio para lembrarnos ao noso regreso que deberemos acudir a unha das oficinas de Atención ao Cliente para facer valer o noso dereito.

2.  eTA non é ESTA

En Madrid, pareceunos gracioso cando unha operaria da compañía Air Canada se nos achegou na cola de facturación para preguntarnos se tiñamos o eTA. Adri, Vero e eu respondimos afirmativamente moi seguros de que entre as nosas pertenzas tiñamos o visado para entrar en Estados Unidos (o ESTA), pensando que con eTA se refería ao ESTA con acento latino, xa que a operaria era latinoamericana. Os risos duráronnos até que chegou o noso momento de facturar e o rapaz do mostrador nos pediu o eTA. “Sí, sí, aquí tengo el ESTA”, lle dixen. “No; el eTA, el visado para entrar en Canadá”. E aí calei. Deseguida nos apartaron e nos informaron como conseguir o eTA, facendo unha solicitude por internet a través dos nosos teléfonos móbiles. A sorte quixo que a solicitude de Adri máis a miña nos viñesen aprobadas en menos de 5 minutos. Porén, Vero conseguiuna no último minuto para poder facturar. Afortunadamente o avión saía con retraso, o que nos deu marxe de tempo, pero algunhas persoas quedaron en terra.

Lección: eTa é o visado para entrar en Canadá (e Australia); ESTA é o visado para entrar en Estados Unidos. Non hai que confundilos, por moito acento latino que teña a persoa que nos está preguntando se temos o eTA.
Lección 2: Asegúrate de viaxar con batería no móbil (consello patrocinado por Adri).

3. Un retraso pódete levar a ver Toronto-ntero

Así como o retraso da hora de saída do avión de Madrid a Toronto nos axudou a solucionar o problema do eTA, e polo tanto a emprender a viaxe, ese mesmo desfase fíxonos perder a seguinte conexión do noso itinerario. Efectivamente, nunha escala de dúas horas pódese perder o seguinte avión a Houston. O normal nestes casos é que a compañía che asigne de oficio outro voo e te informe del antes de aterrar. Pero como a nosa viaxe non era normal, a nós non nos asignaron outro voo. Así que, mantendo a calma e o sentido do humor, dirixímonos aos mostradores da compañía para reclamar outra conexión. Air Canada ofreceunos un voo a Houston que saía en 5H, o suficiente para agarrar un tren que nos levase a ver Toronto. Logo dun paseo de dúas horas no que vimos a torre dende a que se ve Toronto-ntero (Vero non sabía que existía de verdade), voltamos ao aeroporto, pasamos os controis de aduanas estadounidenses e sumámoslle 3 ou 4 horas máis de voo ás 8 que xa levabamos ás costas. Si, aínda é venres.

Escala en Toronto

Lección: Se perdes a conexión con outro voo por retraso (da compañía), non desesperes. Reclama outro voo e intenta desfrutar da escala da mellor forma posible, como dando un paseo pola cidade.
Lección 2: Non lle temas ás autoridades aduaneiras americanas, témelle máis ás escalas de curta duración.

4. Houston, temos un problema… onde están as maletas?

En canto chegamos ao Aeroporto Adolfo Suárez Madrid-Barajas, os tres decidimos embalar as maletas, quedando estas ben identificadas cun plástico verde chamativo. Mais, se os PCR non subíamos ao avión en Madrid polo eTA, as maletas tampouco se podían facturar. Se os PCR viaxabamos nun voo con retraso, as maletas tamén perderían a súa conexión co seguinte voo do itinerario. Se os PCR conseguiron outro billete para Houston, as maletas… WAIT! Onde están as maletas?
Air Canada en Toronto: Do not worry. Your luggage is also flying to Houston in the same flight as you.
Confiamos neles. 
Cando xa estabamos agardando a que chamasen aos pasaxeiros para embarcar no avión, divisei na pista as nosas maletas, identificadas polos plásticos verdes, a punto de ser subidas. Cando chegamos a Houston fomos con entusiasmo a buscar as nosas maletas verdes, pero, como xa ocorrera en Toronto, as nosas maletas non estaban na cinta. De novo, acudimos ao mostrador de Air Canada.
Air Canada en Houston: …. (non había ninguén)
Como xa estabamos cansos (si, aínda era venres para nós). Dirixímonos ao hotel a durmir catro horiñas, as mesmas que durmíramos en Madrid. Ao día seguinte, logo de comer un almorzo americano, volvemos ao aeroporto a preguntar: onde están as maletas?
United Airlines Terminal E: Air Canada has your luggage. Go to Terminal A to claim for it.
Air Canada Terminal A: Your luggage has ben already transfered to United Airlines.
United Airlines Terminal E: Go to ask to United Airlines Baggage Services in Terminal C.
United Airlines Terminal C: Air Canada solo ha transferido el equipaje de Vero. Ustedes deben tomar el avión a Tegucigalpa y reclamar allí por sus maletas en caso de que no hayan llegado.
A 20 minutos de que saíse o avión, sen saber onde estaban as maletas, decidimos sacar as tarxetas de embarque e intentar tomar o avión a Tegucigalpa. Logo de correr por todo o aeroporto para chegar a tempo, cando estabamos no pasadizo cara a entrada do avión volvín a divisar unha maleta verde na pista, separada das que estaban cargando. Nun intento desesperado porque as nosas maletas chegasen a Honduras, Vero pediulle a un operario da compañía que fose abaixo para dicirlles aos seus compañeiros que subisen as maletas con plástico verde ao avión. Grazas a el, as maletas voaron connosco a Tegucigalpa.

Gofre coa forma do Estado de Texas

Lección: Pregunta tantas veces como necesites até saber onde están as túas pertenzas. Se tes que preguntar a 15 persoas, tamén. 
Lección 2: Vai con tempo ao aeroporto para non ter que andar apurado co pensamento de “xa non damos subido ao avión”. 
Lección 3: Bótalle un ollo á pista do aeroporto para ver se soben as maletas no avión ao que te vas a subir ti (consello patrocinado por Dani).
Lección 4: Embalar as maletas dos que viaxedes xuntos con plástico verde axuda a que as identifiquen.
Lección 5: En USA e Canadá hai moitos traballadores hispanofalantes, pero por moitos hispanofalantes que atopes, non todos os traballadores falan español. (lección aprendida por Vero).





Capítulo 3. Primeiras horas en Honduras (por Vero Torrijos)


…E, por fin, chegamos!! Todos os contratempos que nos sucederon na viaxe cambiáronse por graos de temperatura! Agora xa relaxados e acollidos por Raquel (só levamos unhas horas con ela e xa podemos dicir que a adoramos). Mentres escribimos isto xa é noitiña, estamos a 31ºC e escóitanse os grilos, os gekos e as rás, que están arredor de nos e parece que se achegan a darnos a benvida ao fogar do Triunfo (cando vaiamos para a cama, seguramente os zancudos tamén nos darán unha benvida que non nos ha gustar tanto...). Para estar eiqui esta segunda noite hondureña, foi un tamén longo traxecto que comezou coa viaxe do aeroporto a San Lorenzo, menos mal que nos acompañou o hondureño Danis e nos puxo ao día coas meteduras de pata de vocabulario que iamos cometer... e que de feito aínda cometeremos..., pois “cogimos” un montón de cousas, pensamos que podiamos pedir unha ración de polbo nas “pulperías”, confundimos “golosinas”, “lápices”....  

Nas retencións da estrada de Tegus a San Lorenzo dábanos tempo a estirar as pernas.

Chegamos a San Lorenzo, paseamos as súas rúas e saboreamos as comidas típicas, antes de deitarnos metidos por primeira vez nunha mosquitera (toda unha experiencia de instalación!).
Primeira noite con mosquiteras
Xa pola mañá, o almorzo deunos enerxía, con aguacates, bananas, frijoles, ovos, tortas de millo e mesmo carne de chanchito, acompañado de zumes de froitas tropicais que alimentan só con ulilas. Preparados entón paraun paseo até os manglares e ver a paisaxe do Golfo de Fonseca (e deixando pendentes paseos en barca até a illa dos Paxaros ou a do Amor). Esta será a vila onde se instale Dani, o PCR de agro.

Desayuno catracho


E a viaxe continuou até asentarnos en El Triunfo, facendo parada en Choluteca para (como non!) probar mais comida típica. A primeira tarde no Triunfo coñecimos a Héctor e a súa familia que nos abriron as portas da súa casa e nos convidaron aos marañóns (anacardos) máis ricos que probamos na vida, recén tostados na casa, todo un manxar! E, como diciamos ao comezo, Adri e Vero, PCRs de auga, agora xa instalados no Triunfo na casa de Yasira e a súa familiia, un fogar entrañable e acolledor, só nos queda descansar e agardar a mañá, pasado,... e aos vindeiros 3 meses e todas as experiencias e aprendizaxes que nos deparan. Con moitas ansias e entusiasmo, comeza a vivencia PCR!! 

San Lorenzo, Valle.


21 abr. 2017

De mangos, pedras e paneis solares

Resulta que as rapazas e rapaces tiran pedras aos mangos para que caian cando están verdes (están riquísimos pelados con sal e limón) e hai un mango perto da instalación de bombeo solar que se fixo en Varsovia (a 15 metros ou así)... e sí, unha pedra foi parar aos paneis... e sí, rompeu un dos paneis. A xente da comunidade viu que baixaba a potencia de bombeo... e as rapazas/ces confesaron, pobriños... A empresa que o instalou vaino cambiar, nun bo xesto cara a poboación.


Vai haber que instalar un cartel "non tirar pedras ós mangos verdes preto dos paneis"

24 mar. 2017

Consideraciones sobre aparatos de "generación atmosférica de agua"

Estamos últimamente pensando en maneras de aprovechar la humedad ambiental existente en el sur de Honduras.  Hay una empresa que vende aparatos de "generación atmosférica de agua". Presenta varios modelos, alguno de los cuales afirman que genera 260l/día en Centroamérica.

Estas cosas nos las tomamos con mucha calma y tratamos de analizar posibles condicionantes o problemas, así como valorar en qué medida estamos hablando de tecnologías apropiadas para la zona. Queremos compartir algunas de estas consideraciones.

Admitimos de buena gana más consejos o comentarios!!! 

Como decíamos, habría que considerar varias cuestiones, algunas de ellas van a continuación, gracias a Benigno, uno de nuestros expertos asesores:

  1. La publicidad frente a las características técnicas. El modelo AQ250 que es el doméstico pequeño, del que se dice que produce hasta 260 litros por día, debe tenerse en cuenta que tal producción sólo la alcanza según su diagrama de humedad frente a temperatura, cuando la temperatura es superior a 39º y la humedad al 90%, funcionando en esas condiciones durante 24 horas y el consumo podría estar en el entorno de 78 kWh, lo cual es un consumo respetable, como creo que a finales de 2016 el precio del kWh era ahí de 3,86 Lempiras, quiere decir que esos supuestos 260 litros de agua costarían 301,08 Lempiras, sale el litro de agua 1,16 Lempiras. Aparte habría que considerar los costes de inversión y mantenimiento de la maquinita.
  2. Lo real frente a lo hipotético. Tanto la humedad como la temperatura varían a lo largo del día, y cada día del año, por lo que esa magnífica producción seguramente quedaría reducida, pero además el consumo eléctrico por litro producido aumentaría, y por tanto el precio final del litro de agua sería más caro, digamos que lo del apartado 1 sería el caso límite ideal, que no se alcanzaría. Para evaluar lo real es necesario tener los datos históricos de temperatura y humedad. Adjunto un mapa de estaciones meteorológicas de Honduras que creo que se corresponde a 2014, habría que ver como está ahora el asunto, pero en principio debería de haber datos de Amapala y Choluteca, y puede que ya haya también de El Triunfo y San Miguelito. Sería necesario saber si se pueden conseguir los datos históricos de esas estaciones, siendo lo ideal los registros diezminutales de la estación. Con ello se podría simular el agua que se conseguiría a lo largo del día, y el consumo eléctrico que supondría.
  3. La red eléctrica frente energía renovable. Si se quiere considerar el uso de tecnología fotovoltaica, ha de tenerse en cuenta que el número de horas de producción de agua quedaría reducida al tiempo en que hay recurso solar disponible, y por tanto nunca se alcanzarían las 24 horas de producción.





15 feb. 2017

Energía Solar para Bombeo de Agua


Unha das compoñentes das intervencións de abastecemento de agua en comunidades que queremos potenciar tanto ESF como as nosas copartes socias en Honduras, é a utilización dunha fonte de enerxía renovable para o bombeo.
Isto está máis que xustificado polo alto custe e inestabilidade do sector enerxético, tal e como se recolle aquí.

No Sur de Honduras, pleno "corredor seco", o chamado "forno centroamericano", esa fonte renovable non podía ser outra que a solar.

Así é que no proxecto "Fortalecemento das capacidades locais e da planificación comunitaria para mellorar o acceso ao dereito á auga potable e saneamento a través da xestión integrada do recurso hídrico, nos 7 municipios da Mancomunidade Nasmar, Honduras, Fase 2", financiado pola Xunta de Galicia,
comezouse a incorporar esta compoñente. Iniciouse con actividades como:
 + capacitacións a técnicas municipais sobre deseño de sistemas, contando para elo coa laboura voluntaria dun docente da Universidade da Coruña que desfrutou este ano dos Proxectos de Coñecemento da Cooperación, dos que podedes coñecer máis información aquí;
+ instalouse na comunidade de Varsovia, Azacualpa, municipio de El Triunfo, un sistema de bombeo por enerxía solar, como proxecto piloto sobre o que poder obter unha aprendizaxe.


Agora ben, a aplicación do sistema de bombeo abastecido por enerxía solar, non implica só unha tecnoloxía e instalacións diferentes, senón que conleva un cambio sustancial no uso e manexo da auga na comunidade.

E iso por que?
Pois porque implica un gran cambio: pasar dun sistema de ter auga por turnos a un sistema en continuo, e pasar dun sistema de cantidades fixas, a un sistema de "pago por consumo", co apoio dos micromedidores.

- As comunidades que usan unha bomba de agua conectada á rede eléctrica, funcionan xeralmente por turnos de agua.  É dicir, prenden a bomba durante un día, por exemplo, enchen o tanque, e despois por gravidade distribúen esa auga á comunidade ou a unha parte, e logo repiten o proceso. Así, ao non dispor dun sistema en continuo, as casas non teñen auga na billa seguido, senón que enchen unha pía, e van regulando ese consumo para os días que teñen antes de que lles volvan a distribuir auga.
Este sistema, conleva un consumo de auga constante (enchido da pía cada periodo de reparto), pero implica tamén un gran desperdicio de agua, cando teñen que botar a agua sobrante na pía antes do novo enchido.

Co sistema solar, acompañado polos micromedidores, proponse en cambio o seguinte funcionamento: ao ter auga na billa de xeito continuo, é de agardar que as familias non precisen dunha pía na que garden tanta cantidade de auga, co que o consumo real estaría máis controlado pola súa parte. Os micromedidores e unha cota de pago axustada ao consumo, lles permitiría autoregularse, non excederse.
A nivel técnico, o consumo diario producido por toda a comunidade, baixaría o nivel de auga no tanque común, pero ao dispor dunha boia cun sensor conectado á bomba, esta se activaría e podería estar funcionando todo o día, até chegar outra vez ao máximo. Así, cada día se enchería de novo o tanque até a súa capacidade máxima. O deseño do sistema debe facerse buscando a máxima incidencia da luz solar nos paneis, para que estes poidan rendir a máxima potencia, e así alimentar correctamente á bomba. Aínda así, a potencia de bomba requerida con este sistema sempre sería moi inferior á que usariamos cunha conexión á rede eléctrica. Isto débese a que non fai falla encher todo dunha vez, senón ir enchendo cada día o consumo diario da comunidade.








Encuentro de Copartes. Desarrollo Rural Justo, Equitativo y Sostenible. Aecid.

Encuentro de Copartes del Convenio 14-CO1-293: Fortalecimiento de las capacidades de los y las campesinas organizadas, para establecer un sistema de desarrollo rural justo, equitativo y sostenible,” Honduras, financiado por la AECID Honduras Tres días valorando los avances del convenio y planificando el futuro del convenio, con Amigos de la Tierra, VSF Justicia Alimentaria Global, Adepeshn, Anafae Asociación Nacional para el Fomento de la Agricultura Ecológica, La Via Campesina , Codimca Honduras, CNTC y CODDEFFAGOLF.



 En esta reunión de copartes, celebrada por tres días en Gracias, Lempira, hemos revisado los indicadores de los resultados del proyecto, reflexionado sobre las principales dificultades para el logro de los mismos y hemos generado ideas para mejorar el aprendizaje mutuo a través de compartir conocimientos y exeriencias. 
Una satisfacción compartir estos espacios con personas y organizaciones tan activas.