En el tiempo que llevo en Honduras, que de momento es un poco más de dos semanas, el choque inicial con el clima, costumbres, lenguaje, comida y mosquitos de este país se ha ido haciendo más leve. He hecho una transición desde una estupefacción inicial hasta una gestalt que poco a poco se va haciendo más coherente. Por ejemplo, ya no me sorprende que en ningún sitio tengan arroz, la dieta increíblemente basada en el frito y el azúcar, o que no entiendan que pollo frito con patatas fritas y ketchup no es lo mejor cuando estás enfermo del estómago. Ahora ya sé que ''ajá'' es sinónimo de ''sí'' y no significa que no te hayan escuchado (lo cual economiza mucho las conversaciones, créanme), que cuelgan sin despedirse diciendo ''bueno'' y que 30 grados es fresco.
Diversas visitas y conversaciones que mantengo con gente de acá me permiten formarme una impresión global más coherente. Por ejemplo, el otro día fuimos a una comunidad rural cerca de San Lorenzo llamada La Finca. Para buscar agua, debían ir al pozo que estaba construido cerca, en este caso con agua potable (algo raro de encontrar sin que sea en agua embotellada). El objetivo de la visita era hacer un primer reconocimiento para después instalar un sistema de tuberías que lleve el agua desde el pozo directamente hasta las casas. Fue interesante, porque vi por primera vez como se materializa el trabajo de ESF. Pero no éramos la única ONG allí. Preguntándoles, me contaron que el poblado entero había sido reconstruido tras el huracán Mitch en el 1998 con la ayuda de Save the Children (en hondureño, Salva a los Cipotes).
Ya empezaba a estar un poco mosqueado de tanta intervención de ONGs y entidades parecidas: que si Acción contra el Hambre, que si japoneses por aquí, UNICEF por allá... Charlando con un amigo de aquí que ya ha trabajado con otras ONGs y otras asociaciones en defensa del desarrollo local, empezé a ver el panorama un poco más claro. Me da la impresión de que aquí lo que hay son un montón de ONGs y organizaciones parecidas haciendo el trabajo que el gobierno no hace. Eso es algo que nunca me llegó a parecer muy bien. ¿Qué pasa, que el gobierno es tonto y tenemos que venir nosotros a hacer su trabajo? Eso sería puro paternalismo. En estos días, me he alegrado de descubrir que ESF con la cooperación para el desarrollo no sabe muy bien si busca enriquecer y fortalecer a otros o enriquecerse ella misma y abrir el debate sobre la teconogía en el ámbito científico y en el conjunto de la sociedad.
Por otra parte, también me he alegrado de descubrir que nuestra manera de trabajar se centra poco en proyectos de obra concretos y mucho más en formación y fortalecimiento de técnicos de aquí. Dicho de otra manera, nosotros no vamos a una comunidad o aldea y les hacemos un pozo y tuberías; nosotros hablamos con el municipio y vemos qué pasa y qué podemos hacer. ¡Ni que no hubiera ingenieros aquí! Por ejemplo, colaboramos con una asociación de municipios del sur de Honduras, cercanos al Golfo de Fonseca, llamada NASMAR, y ayudamos a hacer capacitaciones de técnicos de los ayuntamientos y a buscar apoyo para lograr financiación para construir los sistemas de agua. El principal agente aquí son los municipios y sus técnicos, no ESF.
Mejor, porque lo que yo no entendería sería que llegásemos a aquí a hacer estructuras de agua, que es algo que compete a la administración. Parece que hemos encontrado un equilibrio entre el trabajo en altas esferas de la política como hace ACNUR u otras ONGs que están muy metidas en los altos niveles de la administración, y el trabajo exclusivamente en terreno, que está muy bien en la aldeita de Villaformoso de Abaixo, pero en Villaformoso de Arriba seguirán sin agua hasta que alguien se digne a hacerles otro proyecto.
Creo que es muy importante no perder de vista que nosotros estamos impulsando acciones a nivel de las alcaldías y de la sociedad civil que el gobierno simplemente no hace. El gobierno central tiene completamente desatendidos a sus ciudadanos, no ha emprendido ni los más elementales procesos de desarrollo del país como la construcción de estructuras de saneamiento, y ya no digamos una mínima mejora del sistema educativo o de las carreteras del país. Esto da lugar a situaciones tan paradójicas como ver a niños jugando descalzos con un Blackberry, bares con el logo de Pepsi en comunidades donde el agua solo se puede comprar en el camión que pasa de cuando en cuando y centros comerciales que en medio del contexto de desnutrición ofrecen comida rápida y si quieres, ¡hasta puedes hacer una donación para que alguna ONG dé de comer a los niños! No: nunca debemos perder de vista que el trabajo que estamos haciendo aquí se debe a la desatención por parte del gobierno de sus funciones, en una palabra: un gobierno negligente.
26 ago 2016
16 ago 2016
Minihistorias del PCR: aterrizaje
![]() |
| Los 3 PCRs en el vuelo a Honduras. Marcos, con sudor frío. |
Aterrizaje en Tegucigalpa (por Marcos Rial)
Todo tenía muy buena pinta: salida de Miami al amanecer, viendo la ciudad desde el avión, los everglades de Florida y todas esas cosas que se ven por la tele. Pero por desgracia un recuerdo me acompañaría durante todo el vuelo, mi miedo a volar y la peligrosa pista del aeropuerto de Tegucigalpa. Había leído que se trataba de una pista corta, pero es que además se encontraba enclabada entre montañas. Vamos, un cóctel más peligroso que el Bloody Mary (que era precisamente lo que necesitaba para soportar tal sufrimiento).
Nos acercábamos al destino. Por las ventanas se comenzaban a ver las montañas del norte de Honduras, los ríos, las parcelas de cultivo, las pequeñas ciudades... Era mejor que ver cualquier cosa del entretenimiento que nos ofertaban. No hay película mejor. Pero comenzábamos el descenso. Comenzaban los sudores fríos. El avión, en una pirueta jamás vista pero muy elaborada incluyendo varios rizos y tirabuzones (lo juro) y en la que aún estando de lado se podían ver las casas y las montañas, aterrizaba en Tegus para mi regocijo personal (y el de los otros pasajeros un poco también). Fue como quitarse una tirita de golpe.
Raquel, Gloria e Iván estaban esperándonos en el hall del aeropuerto para llevarnos a San Lorenzo. Pero antes de partir era obligada una paradita en el Café de Don Miguel donde entre sus frondosas plantas me podía secar tranquilamente el sudor mientras nos tomábamos unos refrescos superazucarados. Y ahora sí, a partir de ese momento comenzaba de forma oficial una gran aventura.
Viaje a la Isla del Tigre (por Irene Veiga)
![]() |
| Vista de la isla del tigre desde la barcaza |
![]() |
| Vista de Playa Grande. No es tan grande como parece. |
El ascenso al Cerro del Tigre (por Miguel Pino)
![]() |
| Vista de la comitiva que inicialmente emprendió el ascenso |
Imagínese el buen lector el carácter
que tuvo que tener la excursión que acometimos aquella mañana de
sábado. Guiados por Noel, un nativo de la isla, profundo conocedor
del entorno, padre de decenas de hijos según nos aseguró él mismo,
decidimos escalar el imponente volcán (hoy inactivo) que corona la Isla del Tigre.
Tal fue la comitiva que salió del hotel camino de la selva: un topógrafo cangués, una aparejadora coruñesa, un psicólogo bouzense
(del famoso barrio vigués), una doctora hondureña y su inocente
hija quinceañera, todos ellos llevados por el guía nativo.
En un comienzo, la subida no parecía
difícil. Sin embargo, pronto la temperatura comenzó a subir y el
camino a hacerse más pedregoso. A los 100 metros de ascenso, la primera
baja: un jaguar ataca al grupo y se lleva a la hija de la doctora*.
Fue un momento duro, pero hubimos de seguir adelante. Después, el
camino se fue haciendo más angosto y la vegetación más cerrada.
Esto por una parte era bueno, porque nos defendía del sol, pero por
otra parte los insectos eran más grandes, y cada vez teníamos más
la sensación de que algo nos vigilaba desde la espesura.
Mientras, el guía nativo nos iba
contando anécdotas del lugar. Por ejemplo, en una ocasión le habían
encargado recuperar el cuerpo de un noruego ahogado. Él lo recuperó,
pero le dieron el dinero al oficial que estaba con él, y éste se
quedó con todo sin darle nada. Afortunadamente, se gastó todo el
dinero en bebida y murió. ''La deuda ya está saldada'', zanjó el guía. También nos contó que en lo alto del cerro habitaba un hombre cuya única misión era cuidar de la antena de telefonía que había allí, y que vivía de manera autosuficiente, de sus propios animales y cultivos.
De modo que seguimos el emocionante ascenso, intimidados por la flora y fauna, haciendo paradas de vez en cuando. De repente, por fin, al final de una subida, avistamos la cima. Aliviados, nos detuvimos a descansar mientras el guía se subía a un árbol de mango para agitar sus ramas, a 10 metros de altura, haciendo que el jugoso fruto cayera al suelo. De pronto, una figura saliendo de la espesura: un hombre con unos perros. La leyenda del hombre autosuficiente que cuidaba la antena era cierta, y de hecho, tuvo la amabilidad de mostrarnos sus cultivos de yuca y jenjibre.
![]() |
| Vistas desde lo alto del Cerro del Tigre. |
Después, emprendimos el camino de bajada, más duro aún que la subida. El guía y la doctora nos dejaron solos, de tal manera que los PCRs tuvimos que buscarnos la vida en la selva para encontrar el camino de regreso.
En total, 784 metros de ascenso desde el nivel del mar en una sola mañana. Del grupo de 6 personas que salimos del hotel, solo 3 logramos regresar. Sin embargo, fue una experiencia única que nos enriqueció como personas.
*En realidad, dijo que estaba cansada y
esperamos a que viniera a recogerla una moto-taxi.
Esperamos que estas mini-historias ilustren a nuestro público cómo han sido los primeros días de la estancia PCR. Pronto volveremos con más historias, y más emocionantes.
11 jul 2016
Marcho que teño que marchar
Nada hai con mais poderío que a expresión galega que encabeza esta entrada, unha afirmación que se constata polo mero feito de ser dita. ''Marcho que teño que marchar''. Non fan falta mais explicacións, simplemente marcho, vou embora que dirían os portugueses, I'm leaving, dirían os ingleses; grau grau grau, diría Chewbacca.
É un feito irreversible, incuestionábel, inherente ao propio orden cósmico. Efectivamente, marcho pra Honduras, e os billetes xa están comprados, de aí a irreversibilidade do feito. E a que se debe esta súbita partida? Débese a participación no Programa de Coñecemento da Realidade de Enxeñería Sen Fronteiras, un programa formativo impulsado por esta asociación que busca sensibilizar por medio de sumerxir á persoa na realidade sobre a cal se desexa sensibilizar. Por decilo dalgún modo simple, en lugar de dicirlle á xente ''tío, estámola liando parda en Honduras'', métela nun avión e xa che volve sensibilizada. O gasto é maior, pero desta maneira asegúraste de que a túa mensaxe non pasa desapercibida, porque non é o mesmo un anuncio de 20 segundos antes de que boten o tempo na televisión, ou unha páxina que che salta cando intentas cargar Xogo de Tronos, que 3 meses noutro país (porque o referido programa dura 3 meses).
O caso é que este ano eu son a víctima desta innovadora enxeñería social, e por iso marcho. Bueno, eu e 2 persoas mais, Irene e Marcos. Concretamente, ás localidades hondureñas de El Triunfo e San Lorenzo. A Irene a podedes ver na entrada anterior neste blogue, contándovos os proxectos de Auga levados a cabo na zona. A Marcos poderedes velo tamén moi prontiño. O que vou facer exactamente en Honduras ainda non o sei moi ben, pero parece que van estar incluidas as seguintes actividades:
É un feito irreversible, incuestionábel, inherente ao propio orden cósmico. Efectivamente, marcho pra Honduras, e os billetes xa están comprados, de aí a irreversibilidade do feito. E a que se debe esta súbita partida? Débese a participación no Programa de Coñecemento da Realidade de Enxeñería Sen Fronteiras, un programa formativo impulsado por esta asociación que busca sensibilizar por medio de sumerxir á persoa na realidade sobre a cal se desexa sensibilizar. Por decilo dalgún modo simple, en lugar de dicirlle á xente ''tío, estámola liando parda en Honduras'', métela nun avión e xa che volve sensibilizada. O gasto é maior, pero desta maneira asegúraste de que a túa mensaxe non pasa desapercibida, porque non é o mesmo un anuncio de 20 segundos antes de que boten o tempo na televisión, ou unha páxina que che salta cando intentas cargar Xogo de Tronos, que 3 meses noutro país (porque o referido programa dura 3 meses).
O caso é que este ano eu son a víctima desta innovadora enxeñería social, e por iso marcho. Bueno, eu e 2 persoas mais, Irene e Marcos. Concretamente, ás localidades hondureñas de El Triunfo e San Lorenzo. A Irene a podedes ver na entrada anterior neste blogue, contándovos os proxectos de Auga levados a cabo na zona. A Marcos poderedes velo tamén moi prontiño. O que vou facer exactamente en Honduras ainda non o sei moi ben, pero parece que van estar incluidas as seguintes actividades:
- Facer un estudo sociopsicolóxico do referente espacial na construcción discursiva da identidade persoal con especial atención ao papel das infraestructuras de auga, utilizando unha ferramenta baseada en Sistemas de Información Xeográfica e dende unha perspectiva de Xénero.
- Aprender a bailar danza punta, nas súas variedades garifuna, moderna ou outras que poidan xurdir, sen ser eu quen de dicir que non. Probablemente fagamos un troco (exchange, dirían os ingleses), e eu lles ensine a bailar algo que eu saiba, como o swing.
- Aprender sobre as plantas locais. Todavía non me metín moi en materia, pero quería facer unha pequena guía sobre algunha plantas típicas dalí. Teño especial interese nos ficus e nos mangles, árbores ambas que xa o seu nome resulta evocador. Pero tamén as plantas que comen ou plantas que teñen algún significado. Este traballo tal vez o faga en conxunto con Marcos.
- Ir á Nicaragua a un Congreso sobre Sostenibilidade. Sostenibilidade é como se chama ao feito de que non morramos todos daquí a uns anos. Aquí iremos os 3 rapareces que vamos de PCR.
- Aprender e axudar no que poida nos traballos que ESF está a facer alí, enmarcados sempre en proxetos de Cooperación Internacional sobre o Dereito Humano á Auga ou a Soberanía Alimentaria.
- Moitas outras cousas ainda por definir.
30 jun 2016
RESUMO DO PROXECTO ACTUAL A DESENVOLVER EN HONDURAS POLO GRUPO AUGA
Título do proxecto
actual "Fortalecemento das capacidades locais e da participación
comunitaria para mellorar o acceso ao dereito a auga potable e saneamento a
través da xestión integrada do recurso hídrico, nos 7 municipios da
Mancomunidade NASMAR, Honduras, fase 2".
Presentamos un resumo das actividades que realizáronse no primeiro ano da fase 2, que comezou en xaneiro 2015 e rematará en
novembro 2016.
¿Cómo nace o proxecto?
O presente proxecto xorde a partir da experiencia que ESF
Galicia e Cartolab acadaron desde o ano 2008 no ámbito da xestión dos recursos
hídricos na zona do Golfo de Fonseca, en Honduras. A partir do ano 2013
establecense dúas novas liñas de acción para ESF Galicia:
1) Ampliase o
territorio de traballo onde difundir tanto a metodoloxía de
Planificación da Xestión Integral do Recurso Hídrico como o uso da aplicación
gvSIG Fonsagua.
2) Se intensifican os
procesos de desenvolvemento comunitario durante a execución dos
proxectos de auga e saneamento.
¿Con que
colaboración se conta para realizar o proxecto?
ESF Galicia conta con dos socios locais: a Mancomunidade NASMAR e AHJASA (Asociación
Hondureña de Juntas Administradoras de Sistemas de Agua).
¿Qué actividades e
obxectivos se propoñen?
As actividades realizadas en 2015 foron as seguintes, englobadas en 3 grupos de obxectivos:
1. FORTALECEMENTO DAS CAPACIDADES
LOCAIS E DA PARTICIPACIÓN COMUNITARIA PARA MELLORAR O ACCESO AO DEREITO A AUGA
POTABLE E SANEAMENTO A TRAVÉS DA XESTIÓN INTEGRADA DO RECURSO HÍDRICO NOS 7
MUNICIPIOS DA MANCOMUNIDADE DE NASMAR.
Capacitouse ao
persoal técnico municipal, membros de AHJASA, de NASMAR e de ESF en Xestión Integral do Recurso Hídrico (GIRH)
durante o mes de setembro do ano 2015.
Esta capacitación foi implementada a través de 3 xornadas
presenciais onde desenvolvéronse temáticas sobre o uso do recurso hídrico e as
características xerais dos sistemas de auga potable e saneamento.
A participación dos asistentes foi moi boa, a metade dos
técnicos xa tiñan coñecementos sobre a temática pero a outra metade non a
coñecían. Observouse gran interese en aprender, incluso nos técnicos que xa
tiñan coñecemento sobre o tema. Como complemento, acondicionáronse os baños e
establecéronse estruturas de protección dos aires acondicionados instalados
durante a fase 1 do centro de capacitación de AHJASA, quedando deste xeito
totalmente apto para novos eventos de formación.
| Formación no GIRH |
Formación de
técnicos da universidade nacional
autónoma de honduras para a capacitación intensiva sobre a
aplicación gvSIG Fonsagua
Levouse a cabo a formación do
persoal da UNAH (Universidade Autónoma de Honduras) durante 3 días no mes de
novembro, coa participación de profesores/as e alumnos/as da Facultade de
Ciencias Espaciais, do Instituto Hondureño de Ciencias da Auga e do Instituto
Hondureño de Ciencias da Terra.
![]() |
| Formación da UNAH no gvSIG Fonsagua |
Formación no uso
de gvSIG Fonsagua ao persoal técnico das
7 municipalidades da mancomundidade
nasmar e aos socios locais,
O equipo de formadores da UNAH capacitado
anteriormente e a representante de Cartolab impartiron unha capacitación de
gvSIG Fonsagua nos meses de novembro e decembro
ao persoal técnico municipal e aos socios locais para reforzar os coñecementos
adquiridos na fase anterior do proxecto (en total 12 persoas dos municipios, 1
de AHJASA, 3 de NASMAR e 2 de ESF.
| Formación de NASMAR no gvSIG Fonsagua |
Traballouse na mellora do programa gvSIG-Fonsagua, partindo
das necesidades identificadas de maneira conxunta co equipo técnico de NASMAR e
o persoal técnico das municipalidades. Dende setembro
ata decembro de 2015 se traballou para mellorar o proceso de introdución de
datos na aplicación, coa mellora dos formularios e o emprego de ortofoto do
municipio do Triunfo para facilitar a elaboración das alternativas.
Equipamento de laboratorio para o control da calidade da auga.
Durante a segunda metade do ano
2015, coordinouse con persoal especializado para poder identificar o
equipamento e material necesarios e
garantir un almacenamento do mesmo dun xeito seguro. Ademáis, adquiriuse o uso dun espectrofotómetro para analizar os
parámetros de calidade de auga.
Fortalecemento da Comisión Municipal de Auga Potable e
saneamento (COMAS) en El Triunfo.
Reestructurouse a Xunta Directiva da COMAS, creada durante
a o ano 2014, e impartiuse unha
capacitación para os novos membros da xunta
sobre as funcións e obxectivos da COMAS. Un punto importante que a nova
Xunta Directiva plantexou e co que se acadou resultados moi bos foi a
recopilación de datos coa axuda de persoal médico para determinar as enfermedades hídricas no
municipio. A reestructuración da Xunta Directiva comezou en abril e rematou en
decembro de 2015.
Capacitación e
sensibilización sobre o enfoque de
xénero.
Contratouse a un equipo consultor formado por unha muller e
un home, que realizaron un estudo sobre enfoque de xénero nas 7
municipalidades da Mancomunidade de NASMAR cun diagnóstico da participación das mulleres na toma de decisións e do porcentaxe de mulleres
empregadas das municipalidades.
Por outro lado, capacitouse tamén aos socios locais de
AHJASA, co mesmo equipo consultor e impartiuse 2 talleres dirigixido a mujeres para mellorar a autoestima e o
liderazgo. A maioría das persoas participantes descoñecían os temas e o
enfoque de xénero e mostraron interese en continuar co crecemento e afondamento
no tema.
![]() |
| Diagnóstico de xénero no Triunfo |
| Talleres de autoestima dirixido a mulleres |
2. PROCESOS PARTICIPATIVOS DE
DESENVOLVEMENTO COMUNITARIO EN MATERIA DE AUGA E SANEAMENTO EN COMUNIDADES
RURAIS DO MUNICIPIO DE EL TRIUNFO.
Elaboración de plans comunitarios no municipio de El Triunfo e
fortalecemento das Xuntas de Auga.
No primer ano levantáronse en 10 comunidades as fichas
social e técnica, incluíndo a toma de puntos GPS, a identificación das fontes
de auga e a medición do seu pH. As comunidades elexidas para elaborar os plans comunitarios no municipio de El
Triunfo, pola súa situación de urxencia de abastecemento de auga. foron: Santa Teresa Centro, El Platanillo, El
Porvenir, Las Bateas, Los Coyotes, Las Chácaras, Tierra Colorada, Soní, Las
Casitas e Carao Arriba.
En todos os casos, tratouse de facer partícipes as mulleres
e facilitar a súa incorporación ás xuntas directivas e aos cargos
tradicionalmente ocupados por homes.
Comezouse tamén neste ano a capacitación ás comunidades e
xuntas de auga en temas de organización, tarifas mensuais, control
administrativo, regulamentos internos, inspección sanitaria, protección de
fontes e plans de traballo. Ademais, deixáronse elixidos dous fontaneiros por
comunidade.
| Capacitación das Xuntas de Auga en Santa Teresa |
Módulos formativos
para o fortalecemento de xuntas de auga,
incluíndo o enfoque de xénero.
Esta actividade dirixiuse a técnicos más especializados
para conseguir o certificado de
Técnico/a en Administración, Operación e Mantemento de Sistemas de Auga. Foron
formados 10 persoas con formación previa en perito mercantil (4 mulleres e 6
homes).
O programa de capacitación consta de 6 módulos, dos cales impartíronse ao longo de todo o ano 2015 os seguintes:
1. Fundamento Legal, no cal se analizou a Lei Marco do
sector auga potable e saneamento.
2. Educación Sanitaria Hixiene e prevención.
3. Comunicación e incidencia para abordar a importancia da
comunicación para lograr cambios na comunidade.
Levantamentos
topográficos e elaboración dos deseños técnicos.
Realizouse o levantamento topográfico nos meses de novembro e decembro, capacitando ao
persoal técnico e municipal no manexo de estación total, nas comunidades de Varsovia e de Soní.
3. FORTALECEMENTO DAS CAPACIDADES
LOCAIS EN INNOVACIÓN EN TECNOLOXÍAS APROPIADAS PARA O ABASTECEMENTO DE AUGA E
SANEAMENTO.
Instalación dun
sistema de bombeo abastecido por enerxía
solar nas comunidades de Las Lajas-Zapotillo (Marcovia).
Leváronse a cabo tres visitas técnicas por parte da
coordinadora da Mancomunidade de NASMAR, persoal técnico da municipalidade da
Alcaldía de Marcovia e da persoa expatriada de ESF ás comunidades de Las Lajas e
El Zapotillo, onde se vai instalar o sistema no segundo ano da fase 2.
Tamén conformouse unha comisión de enerxía onde participa o
Departamento de Enxeñería Industrial da UDC, a Mancomunidade de NASMAR, ESF e a
Facultade de Ciencias da Universidad Nacional Autónoma de Honduras (UNAH).
Desenvolvemento de
experiencias piloto de saneamento integral.
As persoas voluntarias de ESF no marco do Programa de
Coñecemento da Realidade recopilaron información sobre tecnoloxías de
saneamento integral que se adapten ao contexto e ás necesidades da poboación
participante ao mesmo tempo que AHJASA
analizou o éxito das experiencias de saneamento levadas a cabo ata o
momento.
Sistematización de
experiencias piloto con tecnoloxías
adecuadas en abastecemento de auga e saneamento
Tomando de exemplo a experiencia dos contadores instalados
en 2013 en San José de las Conchas (comunidades de Marcovia), definiuse co
grupo de voluntariado de ESF de Proxectos de Cooperación Internacional de Auga
e saneamento as temáticas da sistematización para a incorporación nun futuro de
novos contadores.
8 jun 2016
Aprendiendo a manejar en Honduras
Roger, técnico de CODDEFFAGOLF, instruye sobre las normas de circulación vial (o técnicas de supervivencia) para manejar en Honduras a Raquel, la expatriada entrante:
1- Sálvese quien pueda
2- Manejá como si los otros autos te fuesen a chocar.
3- Si vienen rebasando ocupando tu vía tenés que hacerte a un lado porque para qué, olvidate.
4- Donde caben dos caben tres (o cuatro).
5- Si ves una rastra mejor quitate.
6- Aquí rebasás en curva y no pasa nada.
7- ¿Ves esos buses? Se paran en cualquier lado.
8- Si hallás un espacio te metés.
9- Acá no hay señales, algunas pero casi no.
10- ¿En este cruce quien tiene prioridad? El más grande.
11- ¿Ves lo que te digo? Mirá, este se paró ahí de forma ilegal, se pone a revisar el teléfono y la cola atrás.
12- Y otra cosa son los agujeros, tenés que conocer donde están
Cris, la expatriada saliente, aporta la nota positiva:
- Aquí es difícil causar un accidente, tienen buenos reflejos.
1- Sálvese quien pueda
2- Manejá como si los otros autos te fuesen a chocar.
3- Si vienen rebasando ocupando tu vía tenés que hacerte a un lado porque para qué, olvidate.
4- Donde caben dos caben tres (o cuatro).
5- Si ves una rastra mejor quitate.
6- Aquí rebasás en curva y no pasa nada.
7- ¿Ves esos buses? Se paran en cualquier lado.
8- Si hallás un espacio te metés.
9- Acá no hay señales, algunas pero casi no.
10- ¿En este cruce quien tiene prioridad? El más grande.
11- ¿Ves lo que te digo? Mirá, este se paró ahí de forma ilegal, se pone a revisar el teléfono y la cola atrás.
12- Y otra cosa son los agujeros, tenés que conocer donde están
Cris, la expatriada saliente, aporta la nota positiva:
- Aquí es difícil causar un accidente, tienen buenos reflejos.
Cara de susto de Raquel después de las lecciones para manejar en Honduras
10 may 2016
SITUACIÓN ACTUAL DOS PROXECTOS INTERNACIONAIS DE COOPERACIÓN AO DESENVOLVEMENTO - MAIO 2016
Aproveitando o intercambio de resumos sobre o estado actual e actividades en marcha de cada unha das áreas de traballo de ESF Galicia, necesario na máis recente reunión da Xunta Directiva da Asociación, aquí mostramos ese resumo no que se refire á situación dos grupos de Proxectos Internacionais de Cooperación ao Desenvolvemento (PICDs), que se enfocan na nosa actividade en Honduras.
Nada que ver o carácter desta publicación co das anteriores do noso querido Martiño, PCR recén chegado, pero en fin, ESF en Honduras é esto, aquelo... e todo o demáis que non se pode reflectir nun blog...
GRUPO
PROXECTOS AUGA:
- Continúa o Programa de Fortalecemento das capacidades locais e da participación comunitaria para mellorar o dereito ao acceso á auga potable e saneamento a través da xestión integrada do recurso hídrico nos 7 municipios da mancomunidade NASMAR.
- Agora mesmo o Programa continúa con fondos de Cooperación Galega da Xunta de Galicia, na súa Fase II, que remata en Novembro de 2016. Presentouse en Marzo a Xustificación Parcial (1ª anualidade desta Fase II).
- Recentemente anunciouse a concesión da subvención formulada á Xunta para a Fase III, na que ademais o Proxecto recibiu a máxima nota de todos os presentados na Convocatoria. A cuantía da subvención é de 199.968 €. O Proxecto rematará en Novembro de 2017.
- Permanecen os socios anteriores: Mancomunidade NASMAR e AHJASA (Asociación Hondureña de Juntas Administradoras de Sistemas de Agua) como socias locais. Ao igual que na Fase II, o Proxecto presentouse en consorcio co CARTOLAB da Universidade da Coruña, que continuará coa formación na aplicación gvSIG-Fonsagua e tamén en ferramentas de cartografía participativa. De feito está previsto que dúas persoas do Cartolab viaxen a terreo para algunha destas formacións. A persoa de referencia do Cartolab para a coordinación de todo esto está sendo Alberto Varela.
- Unha das actividades novidosas a destacar nesta fase do Programa respecto ás anteriores é a formación dunha Comisión de Enerxía Solar (integrada por ESF, NASMAR, a Universidad Nacional Autónoma de Honduras (UNAH) e o Departamento de Enxeñería Industrial da Universidade da Coruña (Campus de Ferrol) como entidade asesora) para implementar un sistema fotovoltaico para o bombeo de auga no abastecemento de dúas comunidades.
- O voluntariado do grupo está formado agora mesmo por unhas 10 persoas activas na sede da Coruña, e unhas 5 persoas da sede de Vigo teñen interese en integrarse, principalmente por esta nova liña de enerxía que está xurdindo nos proxectos de Auga. Están comezando os contactos para esto.GRUPO PROXECTOS DESENVOLVEMENTO RURAL (AGRO):
- Continúan os proxectos de fortalecemento das capacidades locais para a producción e o consumo de alimentos e o desenvolvemento económico con enfoque de soberanía alimentaria.
- Estase executando a última anualidade do Proxecto trianual de Soberanía Alimentaria liderado pola socia local, CODDEFFAGOLF, con fondos da Unión Europea, que remata en Xuño deste 2016, aínda que se pediu unha prórroga ata final de ano. Dentro deste proxecto está a construción dunha planta de procesamento de marañón (anacardo) e outra de mel, que están rematadas e equipadas, e en proceso de construción unha de hortalizas. Esta última está a financiarse en parte tamén a través do Convenio-AECID.
- Este proxecto coa UE está pendente de conseguir aínda unha pequena parte de cofinanciamento. Formulouse en Febreiro para o Concello de Lugo, e prevese saber a resolución como moi tarde no mes de Xullo.
- En Febreiro cumpliuse un ano de execución do Convenio con VSF, Amigos de la Tierra e 6 socias hondureñas (entre elas, CODDEFFAGOLF), con fondos da AECID, na liña de soberanía alimentaria con especial énfase no fortalecemento institucional, a creación de rede coas organizacións que traballan pola soberanía alimentaria no país, a formación política e a incidencia para a defensa da agricultura campesina e o territorio.
- Continúa tamén o Proxecto de soberanía alimentaria con fondos de Cooperación Galega da Xunta de Galicia, para o periodo 2015-2016 (con actividades como as Escolas de Campo, con pescadores, fomento do consumo responsable, apoio ás mesas municipais de Seguridade Alimentaria e Nutricional...). Presentouse recentemente a Xustificación Parcial e agora mesmo estase pendente de recibir os cartos para a segunda anualidade, que remata no mes de Novembro.
- Para intentar dar continuidade a este Programa a partir do ano que vén estase pendente da convocatoria da AECID, pois en 2015 presentárase un proxecto á convocatoria e, aínda que a subvención non foi concedida, obtivera unha boa puntuación.
- Continúan avanzando as conversas co CETMAR (Centro Tecnolóxico do Mar, con sede en Vigo), para concretar as posibilidades de colaboración con CODDEFFAGOLF nun proxecto na liña do fortalecemento da pesca artesanal. A última reunión por Skype foi en Febreiro pero sigue sin chegarse a decisións específicas, aínda que hai varias propostas moi interesantes e moita vontade de colaborar entre ambas organizacións.
- O voluntariado do grupo Agro sigue moi espallado (Vigo, Salceda de Caselas, Noia, Compos, Lugo, A Rúa...) e está intentando participar en actividades na liña da EpD (reunións sectoriais) para favorecer as xuntanzas presenciais do grupo. A última realizouse en Vigo, en conxunto con unha xornada de actividades organizada polo grupo da sede. Varias persoas de Agro están integradas nun grupiño para organizar unhas Xornadas de Bioconstrución en Vigo, en colaboración con Espiga.
Cristina Sesto, a
técnica de ESF e representante país en Honduras, deixará o posto a
finais deste mes de xuño, despois de 3 anos e medio. Xa se
seleccionou á persoa que a relevará no posto: Raquel Zolle, que se
incorporou esta semana ao traballo en sede (na Coruña).
PICD
en marcha do Grupo Auga
GRUPO
|
PERÍODO
|
TÍTULO
|
FINANCIADOR
|
SOCIAS
|
SOCIAS
LOCAIS
|
ESTADO
|
PRESUP.
TOTAL
|
AUGA
|
Xaneiro
2015 - Novembro 2016
|
Fortalecemento
das capacidades locais e da participación comunitaria para
mellorar o acceso ao dereito a auga potable e saneamento a través
da xestión integrada do recurso hídrico, nos 7 municipios da
mancomunidade NASMAR, Honduras, fase II
|
Xunta
de Galicia -
Cooperación Galega
|
ESF
CARTOLAB
(Entidade agrupada)
|
NASMAR
AHJASA
|
En
execución (presentada en Marzo Xustificación Parcial da 1ª
anualidade)
|
270.657
€ (Porcentaxe subvención 83%)
|
AUGA
|
Xaneiro
2016 - Novembro 2017
|
Fortalecemento
das capacidades locais e da participación comunitaria para
mellorar o acceso ao dereito a auga potable e saneamento a través
da xestión integrada do recurso hídrico, nos 7 municipios da
mancomunidade NASMAR, Honduras, fase III
|
Xunta
de Galicia -
Cooperación Galega
|
ESF
CARTOLAB
(Entidade agrupada)
|
NASMAR
AHJASA
|
Resolución
esta mesma semana: aprobada a subvención
|
199.968
€ (Porcentaxe subvención 75%)
|
PICD
en marcha do Grupo Desenvolvemento Rural
GRUPO
|
PERÍODO
|
TÍTULO
|
FINANCIADOR
|
SOCIAS
|
SOCIAS
LOCAIS
|
ESTADO
|
PRESUP.
TOTAL
|
D.
RURAL
|
Xaneiro
2015 - Novembro 2016
|
Fortalecemento
das capacidades locais para a produción e consumo responsable de
alimentos, e o desenvolvemento económico con enfoque de soberanía
alimentaria e cambio climático, en comunidades rurais dos
municipios de Nacaome e Amapala, Honduras
|
Xunta
de Galicia -
Cooperación Galega
|
ESF
|
CDFG
|
En
execución (presentada en Marzo Xustificación Parcial da 1ª
anualidade)
|
198.780
€ (Porcentaxe subvención 88%)
|
D.
RURAL
|
Xullo
2013 - Xuño 2016
|
Fortalecimiento
de la organización, alianzas y la producción agropecuaria de
grupos campesinos para mejorar la seguridad alimentaria (SA) en
los municipios de Nacaome y San Lorenzo, Honduras
|
Unión
Europea
|
CDFG
ESF
(entidade participante)
|
En
execución (prevése que se conceda prórroga ata finais de ano)
|
464.304
€ (Porcentaxe subvención 83%)
ESF
xestiona 19.239 €
|
|
D.
RURAL
|
Maio
2014 - Decembro 2018
|
Fortalecimiento
de las capacidades de los y las campesinas organizadas para
establecer un sistema de desarrollo rural justo, equitativo y
sostenible que garantice el Derecho a la Alimentación en Honduras
|
AECID
|
Veterinarios
Sin Fronteras
ESF
+ Amigos de la Terra (entidades agrupadas)
|
CDFG
+ outras 5 asocs. de des. rural
|
En
execución
|
Subvención:
2.500.000 €
ESF
xestiona 61.500 €
|
2 may 2016
¿y tu qué quieres ser de mayor?
![]() |
| Pompi, eres un crack! |
El buen mozo de esta fotografía se llama Don Pompilio Mercado. 84 añazos ahí donde lo ven. Casado, con hijos y nietos. Una persona muy simpática y entrañable, que no pierde momento para hacer algún comentario gracioso. Y muy tranquilo, con la tranquilidad y la calma que parece que solo tienen las personas que ya han visto y vivido mucho y aunque ya nada les sorprenda, disfrutan de cualquier cosa... Vamos, todo un crack!!! De mi estancia en El Triunfo, una de esas personas a la que más me gustaba encontrarme por ahí.
Pues ahí donde lo ven, Don Pompilio tiene un defecto... es adicto al trabajo!!!
Y si no no encuantro sentido a lo que hace. Don pompilio (el pompi para los conocidos, amigos y gente poco respetuosa como yo...) regenta una Pulpería. Una pulpería, para los no entendidos y gallegos nostálgicos confundidos, es aquel lugar en dónde se vende de todo menos pulpo (toda un lástima) y vendría a ser lo que hace dos generaciones en España se conocían como ultramarinos (o tienducha de barrio de toda la vida....).
![]() |
| Cuarto y mitad de frijoles, señor Pompi!!! |
Me pregunto si puede afectar el hecho de que aquí no existe la seguridad social ni las pensiones (solo reservado para los maestros y personajes de funcionariado público muy concreto). No sé, no creo, no? A lo mejor si que puede afectar el no disponer de seguros sociales, ni ayudas, y que uno se tenga que ganar el arroz y los frijolitos hasta que se lo lleve la pelona (muerte) a la otra vida...
Al llegar aquí me preguntaron que cuanto ganaba y yo les dije que estaba de voluntario y que no cobraba, y me dijeron que que claro, menos mal que no tenía esposa e hijos, porque no los podría alimentar, pero me dijeron... ¿y con sus papás que ya serán viejitos, cuántos hermanos son para ayudarles?
Vaya! una de esas frases que dejan a uno pensando aunque sea un ratito... Una vez leí que en las sociedades campesinas clásicas como la hondureña o como la gallega de antes de la guerra civil, un niño empieza a producir a partir de los 6 años, y a los 8 ya hace cosas como para equiparar ese trabajo a su comida, que por eso se tenía tan larga descendencia. Cómo explicarles que en el Viejo Continente uno trabaja toda la vida a un ritmo canibal para poder"descansar" haciendo nada frustrado, cuando se jubila, y que los niños no empiezan a producir hasta los 30, y que a mí, Ingeniero de Caminos Canales y Puertos en paro son mis papás jubilados los que me tienen que echar un cable de vez en cuando.... Mejor todo esto me lo guardo por vergüenza ;-)
El mundo está loco, no creeis? ¿Cual de las dos maneras de vivir os parece más natural?
Os lo dejo a vosotros, que yo ya paso de pensar, que aquí el sol pega muuuy fuerte y estoy racionando neuronas...
Algún comentario por favor?
26 abr 2016
En el Día de la Tierra, marcha de MASS VIDA por la Defensa del Territorio
El Movimiento Ambientalista Social del Sur por la Vida (MASSVIDA), plataforma constituida por organizaciones de sociedad civil de la zona Sur de Honduras (entre ellas nuestro socio el Comité para la Defensa y Desarrollo de la Flora y Fauna del Golfo de Fonseca-CODDEFFAGOLF) y por representantes de la Iglesia Católica, celebró el Día de la Tierra convocando a una marcha en el municipio de Nacaome. Esta marcha tuvo como lema principal la defensa del territorio frente a las actividades que están amenazando el medio ambiente y los medios de vida de la población del Sur de Honduras, como son la minería, las ZEDEs y las grandes plantas de energía fotovoltaica.
A continuación os dejamos el pronunciamiento de la marcha y el vídeo con imágenes:
A continuación os dejamos el pronunciamiento de la marcha y el vídeo con imágenes:
PRONUNCIAMIENTO
PÚBLICO
El
Movimiento Ambientalista Social del Sur por la Vida integrado por
decenas de organizaciones miembros de la sociedad civil organizada y
en el marco del día mundial de la Tierra ante la comunidad local,
nacional e internacional expresa lo siguiente:
CONSIDERANDO:
que en este día de la tierra hay un doble luto del movimiento
ambientalista de la zona sur de Honduras dada la destrucción de los
recursos naturales hondureños y dada la muerte violenta de la líder
indígena Berta Cáceres el día 3 de marzo del 2016.
CONSIDERANDO:
que el gobierno de Honduras el 29 septiembre del 2015 se comprometió
a plantar un millón de hectáreas de bosque previo a la Convención
Mundial del Clima y mientras tanto aprobaba la deforestación de
miles de hectáreas en el sur de Honduras en el marco de proyectos
de energía fotovoltaica con daños severos al ambiente y potenciando
el incremento de las temperaturas en el sur de Honduras.
CONSIDERANDO:
Que mediante La Ley de
Reconversión de la Deuda el gobierno hondureño contempla la venta o
enajenación de los bienes del Estado “ociosos”, lo cual incluye
proyectos en el área de los recursos naturales, minería, energía y
telecomunicaciones. Que resulta que esos bienes “ociosos” son
generalmente nuestros cerros que están llenos de minerales pero que
también contienen el agua, suelos fértiles y el bosque fundamental
para la vida de nuestra población.
CONSIDERANDO:
Que es bochornoso que los operadores de justicia enjuicien y pongan
medidas legales a los defensores de la tierra del sur de Honduras y
acto seguido no haya una tan sola sanción emitida por los graves
delitos ambientales que cometen los mineros, acuicultores, cañeros
y los industriales agrícolas y acaparadores de tierra en el sur de
Honduras.
CONSIDERANDO:
Que los defensores de la tierra son obligados, a pesar de su débil
condición económica a viajar grandes distancias para firmar
semanalmente ante los órganos de justicia del sur de Honduras sólo
por el único delito de defender la vida. Nos referimos puntualmente
a los líderes de Zacate Grande; Amapala y pobladores del Tránsito,
Nacaome, quienes han sido criminalizados y han sufrido la negligencia
gubernamental en su más alto nivel.
CONSIDERANDO:
Que el gobierno actual presidido por Juan Orlando Hernández se suma
a la lista de gobiernos de antaño que no ofrece garantías a los
defensores y defensoras de la naturaleza sino que más bien los
condena y los persigue.
CONSIDERANDO:
Que el cambio climático es una realidad en el mundo, teniendo como
consecuencia crisis alimentaria por pérdida de cosechas, daños a la
salud por el alza de temperaturas, incremento de plagas,
calentamiento de las aguas y la pérdida de vida en los mares.
CONSIDERANDO:
Que el gobierno de la República mediante la llamada hora del Sur
únicamente promueve proyectos de explotación de los recursos
naturales tales como: Mineras, camaroneras, plantas solares, Ciudades
Modelo o ZEDE etc. Que en el corto y mediano plazo sólo traen
desolación e intensificación de pobreza a las poblaciones rurales.
ACORDAMOS
- Dedicar este día de la tierra del 2016 a la líder ambientalista Bertha Cáceres declarándola Heroína nacional por su lucha en favor del rio Gualcarque, en favor de la autodeterminación del pueblo indígena, en favor de Honduras, condenando además fervientemente el cobarde asesinato que terminó con su vida.
- Que rechazamos nuevas concesiones de proyectos extractivitas en el sur de Honduras y exigimos a las dependencias del Estado que fortalezcan su rol de normadores controlando la grave contaminación producida por las industrias ya instaladas, exigimos pues un Gobierno transparente, eficiente, al servicio del pueblo hondureño y no de los inversionistas.
- Que nos declaramos vigilantes y auditores socio-ambientales permanente del cumplimiento de los compromisos que el gobierno hondureño en el marco del acuerdo mundial del clima firmado en Paris.
- Que la sociedad civil organizada defenderá el suelo, el agua, el rio, el mar, el bosque como parte integral de nuestra vida y la fuente de la salud y el bienestar del pueblo.
- Exigimos a la Fiscalía del ambiente y al Juzgado de Nacaome que levanten las medidas penales contra los defensores de Zacate Grande y El Tránsito como una medida justa y que se enjuicien a los verdaderos depredadores verificados pro la SERNA en esos casos.
- Proponemos al presidente Juan Orlando Hernández que la “hora del sur” sea para reforestar, recuperar las fuentes de agua perdidas, Fortalecer la pesca y la agricultura comunitaria y no sea para traernos destrucción, muerte y convertir a nuestros habitantes en desplazados de su tierra cuando ya se acabe el oro y el agua, o peor aún en peones permanentes de ZEDES y Mineras que violentan sus derechos humanos, en fin, en extraños en su propia tierra.
¡La
lucha comenzó, nadie la detiene!
Dado
en Nacaome, Valle, el 22 de abril del 2016.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)








